Restauratieplan kerkorgel in Ottersum

Inhoud van deze website:
- Beginpagina - Projectbeschrijving / stand van zaken - Dispositie en historie orgel
- Foto's orgel in oude toestand - Foto's orgelactie - -Foto's werkzaamheden
- Foto's orgel in opbouw fase 1 - Foto's orgel in opbouw fase 2
- Sponsors - Nieuws en Links - Gastenboek

Op 14 januari 2008 is de daadwerkelijke opbouw van het orgel in de Ottersumse parochiekerk begonnen. Daarvan vind je hier een fotoverslag van de periode t/m 22 februari 2008.

Op 14-1-2008 arriveert om 09.00 uur het transport. Tegen de middag staat het hele middenpad van de kerk vol met onderdelen. Op de foto is nog net een deel van de wand van de zwelkast te zien. Rechts op de banken liggen de jaloezieŽn waarmee de zwelkast straks geopend en gesloten kan worden. De bouwers van Flentrop bevestigen een hijsinstallatie aan het gewelf van de kerk. En dan begint het: hier wordt een van de regulateurs (kleine blaasbalg) opgetakeld.

Onderdelen van het orgel in het middenpad en op de banken: een wand van de zwelkast; de zwarte latten op de voorgrond zijn de slepen die straks in de windladen worden aangebracht. Door aan de sleep te trekken worden de gaten onder de pijpen geopend en is het betreffende register ingeschakeld

Pastoor Renť Schols, zeer enthousiast met het orgelproject, samen met orgelmakers Michel Lagrand (midden) en Mees Qualm tijdens de kennismaking aan de koffie in de (bij)sacristie.

15-1-2008: er is al hard gewerkt op het oksaal. Het stellingwerk waarop de windladen van hoofd- en zwelwerk worden geplaatst, is gemonteerd. Op de de stelling ligt een houten vloer. Die is nodig om voor onderhoud of stemmen bij de pijpen te komen.

Nog een foto van het stellingwerk. Goed is de bruine regulateur te zien die t.z.t. de winddruk voor het hoofdwerk regelt. Dat is dus nog een onderdeel uit het oude orgel dat gerestaureerd is. Op de voorgrond op z'n kant de windlade van het zwelwerk.

De orgelbouwers hebben op het oksaal een kleine zagerij/werkplaats ingericht: niet alles is in Zaandam voorbereid.

16-1-2008: de windladen van zwelwerk (hier rechts voor) en hoofdwerk (daarachter) zijn geplaatst. Om stof in de laden te voorkomen zijn ze met plastic folie afgedekt.

De grote magazijnbalg, opnieuw beleerd en geschilderd, heeft zijn plaats achter de houten wand gekregen. Goed is te zien dat het houten windkanaal naar de reeds geplaatste windladen haaks door de houten wand is aangelegd. De kanalen die op balg liggen, zijn voor de windgeleiding naar de pedaalladen.

De houtenwand van het bestaande orgelfront is al voor het stellingwerk geplaatst. Zo wordt al een klein beetje zichtbaar hoe het er straks uit komt te zien. De voorwand moet nog aangepast worden omdat hier doorheen de mechanische verbinding tussen speeltafel en orgelkast gaat lopen.

17-1-2008: de zwelkast staat opgesteld. In de grote rechthoeken worden de jaloezieŽn gemonteerd die hier plat op de hoofdwerklade liggen. In de rechthoekige opening in het midden komt een deur waardoor straks het zwelwerk betreden kan worden. De orgelstemmer mag niet te omvangrijk zijn!

Links naast hoofd- en zwelwerk is het stellingwerk voor een van de pedaalladen gereed. Het windkanaal waarop de windlade wordt aangesloten, ligt er al. Helemaal rechts komt nog zo'n lade. De pijpen van ťťn register worden op beide laden geplaatst waarbij de toonhoogte overweeg een halve toon hoger wordt dus op de ene lade C D E enz. op de ander Cis Dis F enz.

De mannen van de vrijwilligers-onderhoudsclub staan steeds paraat, verlenen hand en spandiensten en maken af en toe dingen die voor de orgelopbouw goed van pas komen zoals hier in het "honk" van de heren in de kelder onder het priesterkoor..

Ook even laten zien: een afdanker, de grote gelijkrichter die 15 volt gelijkstroom leverde voor het regeerwerk in de oude situatie.

Een historische, unieke opname. Boven staat een groot deel van het orgelfront in de oude toestand. De orgelkast is verder bijna leeg. Op het benedenbalkon is het vernieuwde orgel in opbouw goed te zien. Het middendeel van het front boven komt over enkele weken beneden te staan. Dan zien we niks meer van het geheel nieuwe binnenwerk.

Vanochtend, 21-1-2008, zijn de mannen van Flentrop met z'n drieŽn begonnen. Ze brachten de windladen voor het pedaalwerk mee. Hier de linker Cis-lade.

De eerste abstracten (verbindingsstuk tussen ventiel (boven) en het walsbord (beneden) zijn aangebracht, hier onder de hoofdwerklade.

En als er toch een ladder staat.... hier van bovenaf gezien de windlade van het hoofdwerk waarop de jaloezieŽn van de zwelkast liggen. Goed zijn de honderden gaten te zien waarop de orgelpijpen komen te staan.

23-1-2008: Het houten middenstuk van het orgelfront definitief geplaatst. Midden voor dit paneel waar de benedenpanelen zijn verwijderd komt binnenkort de speeltafel te staan. Door de rechthoekige opening lopen straks de mechanische verbindingen tussen speeltafel en orgelkast oftewel tussen toets en pijp.

Van het orgel in oude toestand blijft niet veel meer over. De pijpen van enkele registers van het hoofdwerk zijn al verwijderd. Hier is goed te zien dat de windlade uit twee delen bestaat die in het midden door middel van de slepen aan elkaar verbonden zijn. De nieuwe windladen van hoofd- en zwelwerk kennen deze splitsing niet meer. Het pedaalwerk wel zoals we hierboven zagen.

Nog even en het hele orgelfront is verdwenen. De mannen van de klussengroep hebben achter dit front al heel wat orgeldelen zoals de zwelkast gedemonteerd in stukke afgevoerd. Het front is even met een licht getinte lat geschoord, anders zou het omvallen.

24-1-2008: De jaloezieŽn van de zwelkast zijn al deels gemonteerd. Er komt nog zo'n rij onder. Met een trede kan de organist vanaf de speeltafel met de jaloezieŽn de kast openen en sluiten (het geluid laten zwellen of dempen).

Een vernuftig stukje pneumatische techniek: de tremolo voor het zwelwerk. Een origineel onderdeel van het orgel, helemaal gerestaureerd.

De oude orgelkast op het bovenoksaal is bijna leeg. Elke pijp die uit het orgel komt, wordt secuur opgemeten en ingepast in het rooster wat hier op de voorgrond is te zien. Aan de hand van deze maten worden de roosters voor de nieuwe windladen gemaakt waarin de pijpen hun nieuwe plaats krijgen.

De klussenheren van onze kerk hebben de originele windpomp grondig gereinigd waarna deze zijn definitieve, nieuwe plaats heeft gekregen en al is aangesloten op de magazijnbalg. Om te zorgen dat de pomp straks geen storend geluid produceert, maken onze vrijwilligers een geluiddempende kast, de z.g. suskast, om de pomp heen.

De opgemeten pijpen worden keurig in rekken opgeslagen in afwachting van de plaatsing op de nieuwe windladen.

Ook even tonen: pure nostalgie, het oliepompje waarmee de lagers van de windpomp werden gesmeerd. Het werkt nog steeds!

30-1-2008: na 2 dagen werken "op de zaak" zijn de Flentropmannen weer terug. In Zaandam zijn de pijpenroosters voorgeboord. Hier voor het oude orgel is een werkplek ingericht waar de ronde gaten in de roosters nauwkeurig passend worden gemaakt. Gelet op het aantal pijpen in ons orgel (bijna 1900) een hele klus!

Pijpenroosters die liggen of staan te wachten op hun "behandeling"

Onze eigen vrijwilligers van de klussengroep zitten ook niet stil. In en aan de zwelkast is een fraaie en degelijke werkverlichting gemonteerd. Dat is nu maar vooral in de toekomst erg belangrijk als er in de orgelkast gewerkt moet worden (onderhoud, stemmen e.d.)

8-2-2008: De eerste pijpen op het hoofdwerk geplaatst: Het zijn de kleinste tinnen pijpen van het register Bourdon 16 vt van het hoofdwerk. Op de pijp zit een deksel. Daardoor klinkt de pijp een octaaf lager dan een pijp met de zelfde lengte zonder deksel. De overige pijpen van dit register zijn van hout en worden later geplaatst.

Dezelfde Bourdonpijpen van bovenaf gezien. Rechts van de windlade op de foto is een balk met gaten (de bank) gemonteerd waarop de frontpijpen komen te staan.

Op het bovenoksaal staan rekken met de pijpen van het oude orgel klaar. Ook de pijpen die twee jaar in de torenkamer opgeslagen ware, zijn naar beneden gehaald.

Van het oude orgel is niet veel meer over. De enkele jaren geleden geplaatste glas-in-lood ramen zijn nu goed zichtbaar.

12-2-2008. De orgelmakers zijn een weekje in Zaandam op de zaak geweest maar zijn vandaag weer terug met nieuwe onderdelen. Het linkerpaneel van het orgelfront is geplaatst. Meteen hiernaast komen straks de grote prestantpijpen van het pedaalwerk.

Vandaag is ook begonnen met het installeren van de electrotechnische installatie. De registerbediening is immers electrisch. Op dit paneel wordt de Setzer gemonteerd waarmee de organist registercombinaties kan voorprogrammeren.

13-2-2008: een mijlpaal + verrassing. De speeltafel is vandaag gebracht en geplaatst: een paar dagen eerder dan verwacht en dat komt goed uit nu de specialist die bedrading e.d. voor de electrische registerbediening en de Setzer installeert, met zijn werk is begonnen. Hij kan nu doorwerken. De manualen (toetsen) en het meubel zelf zijn nog origineel. De registerknoppen boven de toetsen zijn nieuw. Ook van binnen is de speeltafel vanwege de mechanische tractuur helemaal vernieuwd.

De speeltafel van de andere kant bekeken. Goed is te zien dat van iedere toets (elk manuaal heeft er 56) een verbinding naar beneden is gemaakt. Er zijn ook koppelingen tussen de manualen en van het pedaal met de manualen. Een koppeling maakt het bijvoorbeeld mogelijk dat je op het benedenmanuaal speelt en dat het bovenmanuaal meespeelt. De toetsen die gekoppeld zijn "spelen" dan mee terwijl je op het andere manuaal speelt.

16-2-2008. Voor wat betreft het elektrotechnische deel is de speeltafel nu met de orgelkast verbonden. Nog een dagje werk en er wordt weer een fase afgerond. Eind volgende week wordt de hele installatie (registerbediening, setzer-installatie etc getest.

De mechanische tractuur is een heel stuk completer. De orgelmakers kunnen nu beginnen met het maken van de verbindingen (met abstracten/trekdraden) tussen orgelkast en speeltafel.

De linkerpedaaltoren zonder pijpen. Nu nog een beetje leeg en kaal maar er komen betere tijden!

19-2-2008: de eerste dummy-pijpen (nep dus) voor het orgelfront staan klaar om op de zwarte "gekartelde" bank te worden geplaatst.

De door onze klussenheren mooi ingepakte gewichten zijn op de magazijnbalg geplaatst. De suskast waarin de ventilator links op deze foto is nog in aanbouw.

Doorkijkje onder de pedaal Cis-windlade onder zwel- en hoofdwerk door: schitterende techniek / hoogstaand ambacht. Op de voorgrond de abstracten van ventiel naar tuimelaar. Beneden de abstracten naar het volgende "scharnierpunt". Vandaaruit worden de verbindingen naar rechts naar de speeltafel (niet zichtbaar) gemaakt.

De tremolo is gemonteerd op de regulateur van het zwelwerk.

20-2-2008: Het front krijg "smoel". De dummy's zijn geplaatst. Dat oogt al heel anders! Deze pijpen moesten vanwege de geringere hoogte op het benedenbalkon worden ingekort. Dat is op bekwame wijze gebeurd door de heren van de klussengroep.

Ook de eerste sprekende pijpen zijn geplaatst. Het zijn de langste houten pijpen van het zwelwerkregister Quintadeen 16'. Deze pijpen zijn te breed om op de windlade zelf te worden geplaatst. In de bank waarop ze staan, zijn nog net een paar van de gaten te zien waarop de z.g. conducten worden aangesloten die weer aangesloten worden op de windlade zelf.

Voor het vervolg klik op Foto's orgel in opbouw fase 2