Restauratieplan kerkorgel in Ottersum

Inhoud van deze website:
- Beginpagina - Projectbeschrijving / stand van zaken - Dispositie en historie orgel
- Foto's orgel in oude toestand - Foto's orgelactie - -Foto's werkzaamheden
- Foto's orgel in opbouw fase 1 - Foto's orgel in opbouw fase 2
- Sponsors - Nieuws en Links - Gastenboek

Terwijl u naar de foto's kijkt, kunt u luisteren naar Frans Meeuws op het orgel in oude toestand. In A groot was er met het grotendeel defecte register Trompet 8' nog net een fantasietje mogelijk.

Op werkbezoek in het meubelatelier van Flentrop in Zaandam, maart 2007.

Van links naar rechts: Cees van Oostenbrugge, dir. Flentrop, Frans Meeuws, organist, René Schols, pastoor, Piet Tiebosch namens herenkoor, Thea Speklé, dirigent dameskoor. Zij staan rond een windlade van het eeuwenoude monumentale Bätzorgel van de Ev. Luthersekerk uit Den Haag.

De nieuwe plaats van het orgel.

De heren van de vrijwilligersgroep zijn aan de slag. Het is maart 2007. Het beneden oksaal wordt ontdaan van kerkbanken en houten tribune. De betonvloer komt na 75 jaar weer te voorschijn.

Het oksaal gestript.

Half mei 2007. Een volledig kaal balkon. Tussen balkon en kerkzaal is plastic folie gespannen. Dat scheelt veel stof in de kerk als schilder René Heldens aan de slag gaat om oude vochtplekken met beschadigd stucwerk te repareren. De dames die het kerkinterieur schoon houden, kunnen opgelucht adem halen!

De grote schuur van de boerderij van kerkmeester Harrie van Baal is een ideale ruimte om de achterwand van het vernieuwde orgel op te bouwen. Dit raamwerk wordt in juni op het oksaal opgebouwd. Ter plekke worden er van voor en achterzijde platen tegengeschroefd. Hierna wordt het orgel er tegenaan geplaatst.

Eind mei 2007: een nieuwe fase is begonnen. De eerste delen van de orgelachterwand worden geplaatst. De 4 beneden delen van de wand staan al stevig verankerd. Overigens, alle hout voor de achterwand is geleverd door Van Bommel bouwstoffen uit Heijen die door een zeer scherpe prijsstelling een belangrijke sponsor voor de orgelrestauratie is geworden. (zie ook op sponsorpagina) - .

Enkele vrijwilligers op woensdagochtend aan het werk met het plaatsen van de achterwanddelen. De steiger die René Heldens heeft uitgeleend, is van grote waarde!

Vrijwilligers hebben ook behoefte aan een kopje koffie. Hier krijgen ze een hartig warm hapje erbij: de dank van het stichtingsbestuur is groot!

Eind juni 2007: de achterwand is aan de kerkzijde grotendeels klaar. In de opening wordt nog een deur geplaatst. Achter deze wand komen windturbine en magazijnbalg.

Augustus 2007: Bezoek aan de afdeling houtbewerking van Flentrop orgelbouw. Hier de nieuwe windlade voor het hoofdwerk. Cees Krijnen bewondert het vakwerk!

Augustus 2007: Het interieur van de hoofdwerklade. Goed zichtbaar zijn de ventielkleppen waarboven de cancellen (kanaaltjes) zitten. Hierdoor krijgen de pijpen van één toonhoogte de wind.

Kees van Oostenbrugge, dir. Flentrop, bespreekt met KKOR-adviseur Ton van Eck (half zichtbaar) de inrichting van de speeltafel. Hierin moet n.l. ruimte worden gereserveerd voor een Setzer.

Van Oostenbrugge en van Eck bij de windlade van het zwelwerk. De techniek wordt nauwgezet bekeken

De windlade van het zwelwerk van dichtbij. De zwarte apparaatjes links zijn z.d. direct-contacten, motortjes die de slepen op en neer bewegen waarmee een register wordt in- en uitgeschakeld.

De zwelwerklade van binnen. Aan de mechanische verbinding zijn magneten bevestigd. Met deze magneten kunnen de ventielkleppen electrisch worden geopend. Zo is de subkoppel voor het zwelwerk uitgevoerd. Bij inschakelde subkoppel speelt bij het indrukken van een toets dezelfde toon een octaaf lager mee.

De windladen van het pedaalwerk, verdeeld in 2 helften, de zg C en Cis lade. Aan de bovenzijde moeten de slepen nog worden aangebracht. Die worden afgesloten met de pijpenstok, een houten bedekking met daarin de gaten waarop de orgelpijpen staan. Op de achtergrond Mirjam Meeuws.

De toetsen voor het orgel worden verlengd. Dit is nodig om de mechanische tractuur eraan te kunnen bevestigen.

Van het oude instrument blijft steeds minder over. Flentrop is de balgen en tongwerken komen halen.

De pijpen van de Trompet 8'van het hoofdwerk zijn verwijderd. De lange schalbekers hangen er wat nutteloos bij!

Tja, als de balgen weg zijn, worden de windkanalen ook nutteloos, net als een achtergebleven regulateurbalg. Vergane glorie, rijp voor 't stort.

Eind oktober2007: bij Flentrop wordt voortvarend aan ons orgel gewerkt. Het inwendige van de orgelkas staat al opgesteld, exact zoals het in januari in Ottersum zal worden geplaatst. Hier de windlade van het hoofdwerk.

Achter de hoofdwerklade bevindt zich de lade van het zwelwerk. Rechts hiervan wat lager is nog de C-lade van het pedaalwerk te zien, de Cis-lade bevindt zich aan de andere kant (hier niet zichtbaar).

Over de windlade van het zwelwerk komt een grote (zwel)kast. De achterzijde van de kast is de wand die al op het oksaal in Ottersum door de vrijwilligers is opgebouwd. In het open raamwerk aan de voorzijde komen grote houten verticale lamellen die de organist met een trede kan openen en sluiten en zo het geluid kan dempen en zwellen.

Ook de speeltafel zelf wordt onderhanden genomen. Door veel meet- en rekenwerk is het mogelijk om binnen het bestaande meubel de hele mechanische speeltractuur in te bouwen. Zo is er zelfs ruimte voor het rolluik waarmee de speeltafel kan worden afgesloten.

Maar er zijn nog meer zaken gereed, zoals de windkanalen waardoor de wind van turbine via de balgen naar de windladen wordt geleid. Dat ziet er even anders uit dan de donkerblauwe kanalen zoals die een paar foto's hierboven te zien zijn!

De heren van de klussengroep, een aantal kerkbestuursleden en enkele leden van het stichtingsbestuur zijn op 12 december 2007 op excursie geweest bij Flentrop Orgelbouw in Zaandam.

Vol belangstelling wordt de pijpenmakerij bekeken.

Heel begrijpelijk weet directeur Cees van Oostenbrugge uitleg te geven over hoe het materiaal voor een metalen orgelpijp gegoten wordt met een legering van tin en lood. We weten nu o.a. hoe meer tin, hoe meer boventonen de pijp laat horen.

Hier wordt het echt interessant. We kijken naar de windlade van het hoofdwerk van ons Ottersumse orgel. Iedereen weet nu wat een windlade is.

Bert Paquay, emeritus pastoor maar heel actief in het stichtingsbestuur/orgelfonds bekijkt de windvoorziening van dichtbij. Onder zijn pastoraat zijn we met de plannenmakerij voor de orgelrestauratie begonnen. In het begin wisten we nog niet hoe omvangrijk het uiteindelijke plan zou worden. Ging het aanvankelijk om het vervangen van de windladen, nu komt er voor een grotendeel vernieuwd mechanisch orgel in Ottersum.

Eric Winkel, voor Flentrop de leider van het Ottersumse orgelproject geeft enthousiast uitleg aan een zeer aandachtig, geboeid luisterend publiek.

Hoe meer uitleg, destemeer vragen komen er. Er blijken ongeveer net zoveel pijpen in het orgel als inwoners van het dorp Ottersum. Da's een mooie gedachte!

Indrukwekkend zo'n orgelmakerij. Wat'n mooi vak hebben die mensen. Wat is 'n orgel toch een complex instrument!

Een fraai stukje ambacht en techniek: een walsbord. De zwarte horizontale staven worden walsen genoemd. De witte hoekstukken onderaan het bord heten tuimelaars. Vanaf de toets in de orgelspeeltafel loopt straks een draad naar de tuimelaar en vanaf de tuimelaar verticaal naar de wals. Vanaf het uiteinde van de wals loopt er een verbinding (abstract genaamd) naar de ventiel onder de orgelpijp. Zo werkt de mechanische tractuur. De abstracten zijn ook al allemaal klaar maar worden pas in Ottersum gemonteerd.

De lamellen voor de zwelkast (zie enkele foto's hierboven) zijn ook al bijna allemaal klaar.

Een kijkje in een van de oude regulateurbalgen die worden gerestaureerd.

In Ottersum worden de laatste werkzaamheden verricht die klaar moeten zijn als in januari 2008 het "echte" werk gaat beginnen.

René Heldens schilderwerken doet meer dan schilderen alleen. Het stucadoorwerk wordt mooi opgeknapt.

Ook de ballustrade van het oksaal krijgt een beurt.

Reparatie van enkele scheuren in het stucwerk in de kerkzaal wordt meteen meegenomen.